Zdrowe jedzenie w szkolnych kuchniach: kotlet z buraka i inne przysmaki

Przez brak panierki z menu wypadła ryba. Bo dziecko nie zje ryby bez panierki. Prędzej obiad odda - czyli jak eksperci zmieniają szkolne kuchnie.
- Jest piekarnik? Obojętnie jaki, może być gazowy. A blender? - Dominika Nitschke-Michalak, dietetyczka stoi na środku kuchni w czarnym fartuchu otoczona wianuszkiem kucharek. Wita wszystkich: - Dziś upieczemy ciasto z dyni, bez grama cukru. I zrobimy kompot z gruszek, też bez cukru. Dosłodzimy go suszonymi daktylami. Czy ktoś gotuje dla przedszkolaków? Świetnie! Zatem państwo zrobicie owsiankę na mleku ryżowym, śniadaniowy wariant dla alergików. I pyszną pastę do chleba - z marchewki i pomidorów. To zamiast wędliny. Jemy jej za dużo, jest niezdrowa. W twarożku z ziołami przemycimy olej lniany, który jest bardzo, bardzo zdrowy. A do pasty z jajek dodamy równie zdrowe awokado.
W menu jest jeszcze zupa krem z selera i dwie propozycje drugiego dania: pęczak z duszonymi warzywami i kotlety z buraków.
- O matko! - wznosi w górę oczy jedna z kucharek.
Dietetyczka, nie zważa na to: - Buraków nie trzeba trzeć, ani obierać. Przywiozłam gotowe. Dodamy do nich kaszę jaglaną, trochę soli, mieloną kolendrę, kmin rzymski, imbir, upieczemy wszystko w piekarniku. Czy ktoś może mi zapalić kuchenkę?

Siódemka wymiata
Warsztaty gotowania odbywały się w tym tygodniu w podstawówce nr 7 w Ostrowie Wielkopolskim. Misją szkoły jest dbanie o zdrowy styl życia. - W szkolnym sklepiku nie kupi pani ciastek, nawet tych bez cukru. Są za to sałatki owocowe, jogurty i zbożowa kawa, którą dla zabawy nazywamy eliksirem bogów - opowiadają dzieci.
Prawie wszystkie chodzą na lekcje WF-u i przechodzą lekarskie badania w ramach programu "Zdrowy Ostrowianin". W szkole jest hala sportowa, bieżnia, a wkrótce będzie też kort tenisowy. - W walce o zdrowy styl życia wspierają mnie bardzo rodzice. Są wspaniali! - opowiada dyrektorka SP nr 7, Urszula Twardowska.
Lekcję gotowania organizuje Szpital Przemienienia Pańskiego. To część projektu "Wielkopolska Onkologia", którego celem m.in. jest poprawa jakości jedzenia w szkolnych stołówkach. - Zdrowa kuchnia to gotowanie z prostych składników, z sezonowych warzyw, z jak najmniejszą ilością mięsa - mówi Ewa Kaczmarek, dietetyczka ze szpitala Klinicznego Przemienienia Pańskiego w Poznaniu (w szkole prowadziła wykłady). - No, i używanie ziół, zamiast soli czy Vegety.
Wanda, intendentka: - Zioła są świetne, choć dziewczyny powiem wam, że nic tak nie podbija smaku, jak czosnek! Ja czosnek dodaję do wszystkiego. Nawet do rosołu.
Dzielimy się na grupy i zabieramy za pichcenia. Kuchnia jest niewielka. Aż trudno uwierzyć, że dziennie powstaje tu czasem 300 obiadów.
Dominika, dietetyczka instruuje i bacznie obserwuje wszystkich: - Kaszę najlepiej wrzucić na gorąca wodę i od razu zmniejszyć ogień. Jeśli garnek jest z grubym dnem, to wystarczy kilka razy zamieszać - podpowiada. Pęczak wesoło bulgocze już w garnku. A w piekarniku - w brytfance wyłożonej pergaminem - lądują warzywa: cukinia, papryka, dynia. Dzięki temu zachowają więcej wartości, nie nasiąkają tłuszczem, zachowają kolor. Powstanie z nich pikantny, pyszny sos.
Jest późny wieczór. Dominika: - To co, przed 23 uda nam się stąd wyjść?

.... pęczak też
Sos do pęczaku przygotowuje Grażyna, szefowa firmy cateringowej, szczupła szatynka. Na co dzień gotuje w Szkole Podstawowej nr 11. Dzienna stawka żywieniowa wynosi tu 5,50: - Mało, ale można zrobić za te pieniądze zupełnie fajny posiłek - przekonuje. Jest otwarta na zmiany, stara się przemycać nowości. Choć klienci podcinają jej skrzydła.
- Niedawno organizowałam stypę, pokazuję menu klientce. Moim zdaniem - menu jest tradycyjne, ale klientka uważa inaczej, kręci nosem: "Wie pani, będę gościć ludzi ze wsi, a człowiek ze wsi musi solidnie zjeść". No więc kroję i piekę czasem 200 kotletów. Masakra - mówi.
Kotlety w panierce do niedawna królowały też w szkolnych stołówkach, ale teraz panierka jest zakazana. - Wiecie, ile na te kotlety margaryny szło! O matko! - opowiadają kucharki.
Przez brak panierki z menu wypadła też ryba. - Bo dziecko nie zje ryby bez panierki. Prędzej obiad odda - mówi Małgorzata, też kucharka.

Magazyn pełen cukru
- Owsianka już prawie gotowa! - ogłasza Maria, szefowa kuchnia w ostrowskiej "siódemce". Owsianka jest z musem z jabłek.
- Zdradzę wam pewien patent: na targu zawsze kupujcie bardzo słodkie odmiany - mówi dietetyczka. - Takie jabłka świetnie nadają się do szarlotki i kompotów. Obiera się je i praży w garnku, na łyżeczce wody razem z cynamonem. Bez grama cukru.- A wiecie, ile zostało nam cukru w magazynie? - martwi się Wanda, intendentka. - Prawie 200 kilo! Stosujemy go teraz w aptekarskich ilościach. Wiadomo - od września jest zakaz.
Przed rewolucją w szkolnych stołówkach cukier lądował w kompocie, w zupie pomidorowej, w surówce. A teraz okazuje się, że można dosłodzić surówkę jabłkiem czy marchewką.
Łapiemy z fotografem za łyżki i rzucamy się na owsiankę. Znakomita!

Kotlety z buraka
- Można szerzej otworzyć okna? - w kuchni zrobiło się piekielnie gorąco. Ewa Kaczmarek, wyjmuje z piekarnika dyniowe babeczki. Zagląda do garnków: - Warto dodać do zupy z selera lubczyk i gałkę muszkatołową. Wzmocni smak warzywnego bulionu. Jeśli możecie, rezygnujcie z mięsa. Mięso powinniśmy zastępować warzywami strączkowymi. Zgodnie z wytycznymi WHO.
Ale mięso jest stosunkowo tanie i daje energię. - Jak często dzieci jedzą mięso? - pytam gotujące dziewczyny. - Trzy, czasem cztery razy w tygodniu - odpowiadają. Marzy się im piec konwekcyjny: wkładasz kawałek mięsa i taki sam kawałek wyjmujesz. - A nie jak w zwykłym piekarniku - z mięsa zostaje połowa - mówi Wanda.

W "warsztatowym menu" nie ma mięsa i to się nie wszystkim podoba. Kiedy na stole lądują kotlety z buraków, znikają najwolniej z półmisków. - No, nie przekonam się, i nie polubię - mówi jedna z dziewczyn. - I powiem pani, że dzieci tego też nie polubią.
Ale ja mam wątpliwości. - Może po prostu źle gotujecie? - pytam. - Byłam ostatnio w takiej zdrowej szkolnej stołówce, i dzieci wszystko z apetytem zjadały.
- To był pewnie incydent - powątpiewają.
- Ależ oni tam gotują tak od lat!
- No, właśnie powiedziała pani: "od lat" - łapie mnie za słowo dziewczyna w kolorowej bluzie. - A my dopiero raczkujemy.

Gdzie kucharek sześć
Po wspólnej kolacji, kucharki licytują się, jakie nowości już testowały.
- Dziki ryż! Jakoś ujdzie.
- Razowy makaron, ale pół na pół z pszenicznym. Bo za duży szok.
- Zamiast mielonego do sosu do spaghetti - tarte warzywa. No, i kasze wszelkiej maści.
- A co dzieci lubią u was najbardziej? - pytam.
Maria, szefowa kuchni z "Siódemki": - U nas chyba najbardziej karkówkę z warzywami, i kurczaka po chińsku. Do tego ryż albo kasza. Dzieci też je lubią.
Aldona: - A pamiętacie czasy, kiedy serwowało się parówki z sosem chrzanowym. To były czasy! Dzieci wcinały to jak szalone. Kotlety z buraków to nie to samo, ale nie mówię nie.

Zrób to sam
 
Kotleciki z buraków

Składniki:
2 szklanki buraków startych na drobnych oczkach
1 czerwona cebula
2 ząbki czosnku
2 szklanki ugotowanej kaszy jaglanej
0,5 szklanki uprażonych nasion słonecznika i sezamu
0,5 szklanki mąki (pszennej/orkiszowej/gryczanej)
1/4 szklanki oleju ryżowego/słonecznikowego/rzepakowego
2 łyżki posiekanej natki pietruszki
1 łyżeczka mielonej kolendry
1 łyżka kuminu
1 łyżeczka imbiru
Sól, pieprz
Przygotowanie:
Cebulę i czosnek bardzo drobno posiekać, dodać resztę składników, wyrobić masę dłońmi skropionymi olejem i formować kotleciki. Układać na blasze wyłożonej papierem do pieczenia. Piec w 200 stopniach przez 30-40 minut.

Owsianka z prażonymi jabłkami
2 szklanki płatków owsianych
4 szklanki mleka/wody/napoju roślinnego - w czasie warsztatów użyto mleka ryżowego o smaku kokosowym
5 jabłek
0,5 łyżeczki cynamonu
płatki migdałów
Przygotowanie:
Do wrzącej wody wrzucić płatki, zmniejszyć ogień, gotować pod przykryciem. Obrać jabłka, pokroić na drobne kawałki, uprażyć na suchej patelni lub w garnku, z cynamonem. Dodać do owsianki, posypać migdałami.
 
Serwis na swoich stronach www wykorzystuje m.in. pliki cookies w celu zapewnienia Ci maksymalnego komfortu podczas przeglądania serwisu i korzystania z usług. Jeśli kontynuujesz przeglądanie naszej strony bez zmiany ustawień przeglądarki, przyjmujemy, że wyrażasz zgodę na użycie tych plików. Jednak zawsze możesz zmienić ustawienia przeglądarki decydujące o ich użyciu.
Zamknij